Benchmarks

علوم اسلامی انسانی، شماره ۱۳، بهار ۱۳۹۷، جلد اول، ص ۱۲۶-۱۳۶

ISSN: 2538-3671

http://www.johi.ir

حرکت در می آورد ممکن است فکر کنیم، بر طبق این روایت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام اساس تئوری لیزر را پیشگویی کرده است.

به عقیده‌ی ما آنچه امام جعفر صادق علیه السلام راجع به حرکت و سرعت نور و اینکه نور از اشیاء به چشم ما می‌تابد فرمودند اهمیتش زیادتر از تئوری لیزر به طور ساده است. چون این تئوری را قبل از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام گفته بودند ولی وی آنچه راجع به سرعت و حرکت و تمرکز نور و اینکه نور از اشیاء به چشم ما می‌تابد مخصوص خود ایشان است.

اگر از موضوع عقیده به انرژی بودن نور بگذریم آنچه در تئوری حضرت امام جعفر صادق علیه السلام راجع به سرعت نور گفته شده همان است که امروز می‌دانند و سرعت حرکت نور را ثانیه‌ای سیصد هزار کیلومتر محسوب کرده‌اند. این سرعت، امروزه فوری نیست زیرا با موازین جدید علمی یک ثانیه مدتی طولانی و سیصد هزار کیلومتر، با توجه به مسافت نجومی فاصله‌ای کوتاه است. اما با موازین قدیم، سیصد هزار کیلومتر سرعت در یک ثانیه یک سرعت فوری بوده و از لحاظ استنباط سرعت سیر نور هم حضرت امام جعفر صادق علیه السلام پیشقدم به شمار آمده است.

۲- اولین کسی که عقیده به عناصر اربعه را متزلزل کرد

یکی از علوم که در محضر امام محمد باقر علیه السلام تدریس می‌شد علم فیزیک بود در مورد مبانی فیزیکی ایشان یعنی معلوماتشان در رشته‌ی فیزیک دارای اطلاعات نسبتاً مبسوطی هستیم. در محضر درس امام محمد باقر علیه السلام فیزیک ارسطو تدریس می‌شد. امام جعفر صادق علیه السلام در محضر پدر با علم فیزیک آشنا شد و همانطور که در علم جغرافیا به نظریه‌ی گردش خورشید به دور زمین ایراد گرفتند قسمت‌هایی از فیزیک ارسطو را نیز مورد ایراد قرار دادند این در حالی بود که هنوز به دوازده سالگی نرسیده بودند. روزی در محضر پدرشان امام محمد باقر علیه السلام، به این قسمت از فیزیک ارسطو رسیدند که در جهان، بیش از چهار عنصر وجود ندارد که عبارت است از خاک، آب، باد و آتش. امام جعفر صادق علیه السلام ایراد گرفتند و فرمودند: حیرت می‌کنم که مردی چون ارسطو چگونه متوجه نگردیده که خاک یک عنصر نیست بلکه در خاک عناصر متعدد وجود دارد و هر یک از فلزات که در خاک می‌باشد یک عنصر جداگانه به‌شمار می‌آید.

از زمان ارسطو تا دوره‌ی امام جعفر صادق علیه السلام به تقریب، هزار سال گذشته بود و در آن مدت طولانی عناصر اربعه، به‌طوری که ارسطو گفت یکی از ارکان علم الاشیاء محسوب می‌شد و کسی نبود که بدان عقیده نداشته باشد و در اندیشه‌ی هیچ کس خطور نمی‌کرد که با آن عقیده مخالفت نماید. بعد از هزار سال یک پسر که هنوز دوازده سال از عمرش نمی‌گذشت گفت که خاک یک عنصر نیست بلکه متشکل از عناصر متعدد است. همین پسر بعد از اینکه خود شروع به تدریس کرد عنصر دیگر را هم از لحاظ بسیط بودن تخطئه نمود و گفت باد یک عنصر نیست بلکه متشکل از چند عنصر می‌باشد. حضرت امام جعفر صادق علیه السلام هزار و یکصد سال قبل از علمای قرن هیجدهم میلادی اروپا که اجزای هوا را کشف و از هم جدا کردند گفتند که باد (هوا) یک عنصر نیست، بلکه از چند عنصر بوجود آمده است. اگر در مورد خاک بعد از تفکر و تعقل، می‌پذیرفتند که یک عنصر نیست و چند عنصر است در مورد باد، کسی از لحاظ اینکه یک عنصر می‌باشد تردید نداشت.

برجسته‌ترین دانشمندان فیزیکی جهان بعد از ارسطو نمی‌دانستند که باد یک عنصر بسیط نیست حتی در قرن هیجدهم میلادی که یکی از قرون درخشنده‌ی علم بود تا زمان (لاوازیه) دانشمندان فرانسوی باد را یک عنصر بسیط می‌دانستند و فکر نمی‌کردند که مخلوطی از چند عنصر است.

مراد ما از جامعیت همان طور که قبلاً ذکر شد جامعیت در تمام زمینه‌ها شامل (سیاست، فقه، هنر، کلام، فیزیک، طب و ...) می‌باشد؛ اما چون در این مقاله مجال بحث راجع به تک تک زمینه‌ها در مکتب امام جعفر صادق علیه السلام نیست ما به ذکر دو نمونه‌ی علمی که می‌تواند نشان دهنده‌ی جامعیت علمی این مکتب باشد اکتفا نمودیم. (ر.ک: ملک زاده/ص ۸۴-۸۱ و ۹۱-۸۹)