КЕСПИ БАЙРАМЫ

27-НШИ СЕНТЯБРЬ – ТЕРБИЯЛАВШЫ КУЬНИ

Куьн саьвлесин ойнаткан,
аьр балады куванткан, –

деген соьзлер Червленные Буруны авыл балалар бавынынъ сулыплы тербиялавшысы Аминат Елманбет кызы Савкатовадай аьдемлерге айтылатаган болса ярайды деп эсиме келеди.

Аминат Елманбет кызы Савкатова, Червленные Буруны авыл балалар бавынынъ етекшиси А. Муталимовадынъ белгилеви мен оьз исине яратувшылык пан карайтаган, аьрекетине мукаят, балаларды суьйип куллыгын юритетаган тербиялавшы.

Аминат Елманбет кызы Савкатова – ис коллективинде сыйы бар куллыкшы. Онынъ тербияланувшылары оьз алдыларына ислеп боладылар, ойларын айтып та уьйренедилер.

«Кызыл-Гуьл» балалар бавынынъ сулыплы куллыкшысы оьз дерислерин бек кызыклы, методикалык яктан дурыс туьзип болады. Ол балаларды ойнай келе уьйретеди, дерислердинъ араларында туьрли художестволык шыгармаларды (эртегилер, айтувлар, такпаклар) кулланады, кыскаша айтканда, соьйтип балалардынъ соьйленисли тилин байытады. Аминат Савкатовадынъ кол астында тербияланган балалар оьз алдына тербиясы ман, нызамы ман, шандазлыгы ман баскаланадылар (бу ерде мага баска тербиялавшылар оькпелеп калмасынлар, бизим халкымызда баьри яктан да ийги аьдемлер коьп, солардынъ бириси – Аминат).

Тербиялавшы балалардынъ ата-аналары ман да тар байланыс тутады. Олар ман тез-тез «Тоьгерек столар»,

йыйынлар озгарып турады, керек ерде аьр бир ата-ана ман айырым заман хабарламага табады.

Аминаттынъ оьзининъ суьйикли ис орнына келуьви Терекли-Мектебтинъ «Ветерок» (аьлиги «Юлдыз») балалар бавыннан басланды. Ол Г.Цадаса атын-дагы Дагестан педагогикалык институ-тынынъ шет эллер тилиннен факультетин окып битирген. Ис аьрекетин алган кеспи-сине коьре, ол оьз шоьлимизде, Кумлы авыл орта школасында шет эллер тилин-нен окытувшы болып баслаган эди. Сонъ ис йыллары ишинде Терекли-Мектебтинъ орта школасында да ислемеге туьскен. Кайсы ерде де Аминат Елманбет кызы сыйы ман исин бардырган хатын. Аьли ол отыз йылга ювык заман Червленные Буруны авылынынъ «Кызыл-Гуьл» бала-лар бавында исин уьстинликли бардырып келеди. Ол буьгуьнлерде Россия Федера-циясынынъ ортак билимлендируьвининъ ат казанган куллыкшысы деген аттынъ иеси болады.

Тезден балалар бавларынынъ баьри куллыкшылары кеспилик байрамын белгилейдилер. Сол санда бизим Аминат Елманбет кызы Савкатова да бар. Бу байрам алдында биз сулыплы, талаплы тербиялавшыга уьстинликлер, тербиялы, акыллы балаларды эм тыныш болмаган ис аьрекетинде шыдамлыкты йораймыз

Г. САГИНДИКОВА.

Суьвретте: «Кызыл- Гуьл» балалар бавынынъ ис коллективи А. Савкатова (онънан биринши).

КОМПЕНСАЦИЯ

Пенсионерлерге

Россия Федерация еринде дайым яшайтаган эм страховой пенсиялар, патшалык пенсионлык канагатлав бойын-ша, социаллык яклав эсабында пенси-ялар алатаган РФ гражданларына бир кере 5000 маьнет оьлшеминде компенса-ция эсабында 2017-нши йылдынъ январь айында акша тоьленеек. Ол бюджет амал-ларынынъ танъкылыгы ман белгиленетаган аьлиги заманда авыр экономикалык аьл туьзил-ген мен байланыслы.2016-ншы йылда Феде-раллык бюджетти толтырувдынъ барысында бу тоьлевлерди яшавга шыгарув уьшин керек кадерде финанс амалларды излестируьв план-ланады.

Сонынъ уьшин РФ Оькимети мен баьри керекли шаралар коьрилеек.

Ол – бир кере тоьленеек акша, эм сол мырадта 200 млрд. маьнеттен артык акша керегеек.

Белгилев керек: элимизде туьзилген эко-номикалык аьллерде пенсияларды йыл сайын индексациялав йорыгы туьрленген. Алдын, 2016-ншы йылга дейим, пенсиялар потреби-тельлик баалар оьсуьвин (страховой пенсия-лар) яде пенсионерлердинъ яшав минимумы-

-5000 маьнеттен

нынъ оьсуьвин (патшалык пенсионлык канагатлав бойынша пенсиялар) эсапка алув ман индексияланган.

Эске саламыз: ислемейтаган пенсионерлер-динъ страховой пенсиялары 2016-ншы йыл-дынъ 1-нши февралиннен алып – 4 процентке, а 1-нши апрельден алып патшалык пенсион-лык канагатлав бойынша пенсиялар 4 процент-ке индексацияланганлар. Соны ман байланы-ста пенсионерлерге 2016-ншы йылдынъ калган болжалы уьшин 2017-нши йылда янъы индек-сацияды озгарганша дейим 2015-нши йылда-гы инфляция эм 2016-ншы йылдынъ 1-нши февралиннен алып озгарылган индексация ара баскалыкты йорыкластырув мырадта бир кере тоьленетаган компенсация бермеге карар алын-ган. 5000 мынъ маьнет оьлшеминде тоьлене-ек акша пенсионерлер экинши индексацияда алмага болаяк акшага орташа тенъ.

Бир кере тоьленеек бу акшады 43 миллион-га ювык ислейтаган эм ислемейтаган пенсио-нерлер алаяк.

М. ЭДИЛЬБАЕВА,
ДР бойынша У(О) ОПФР Ногай рай-он боьлигининъ клиентлик служба куьби-нинъ етекшиси.

ЯМАГАТ

КОРРУПЦИЯ МАЬСЕЛЕСИ

Оькимет – ол ал деп сен,
мен, халкымыз

Россия элимиз, сонынъ санында Дагестан Республикасы тагы бир кезекли сайлав-ларды оьткерди. Бу йолгы сайлавлар оьз дережеси, маьнелиги мен де былтыргы оьт-кенлерден йогары басамакларды бийлейди. Маскара тувыл, 18-нши сентябрьде РФ Федераллык Йыйынынынъ Государстволык Думасына, регионлардынъ оьр законода-тельлик органына депутатлар сайланды. Соны ман байланыста тагы да кандидатлар ман йолыгыслар оьткерилди, олардынъ сайлав алдындагы программалары ер-ерде илинди, газеталарда баспаланды, телевидениеден коьрсетилди. Сол кандидатлардынъ баьриси де демеге болады, оьз программаларында сол алдынгы кепте кыйын аклар, пенсиялар оьлшемлерин оьстирмеге, уьйкен социал-экономикалык соравларды шеш-пеге, ясларды колтыкламага, экологияды коршаламага, куллыксызлык, коррупция ман эм баска туьрли баьлелер мен куьрес юритпеге соьз бердилер...

Болса да, элимиздеги белгили эксперт-лердинъ билдируьвлерине коьре, сайлав-шылардынъ хыйлысынынъ сайлавлар яша-вымызды туьрлентер, ийгилендирер деген сеними бир сайлавдан баскасына еткенше тоьменлей береди. Сол сенимнинъ йойылып барувынынъ бир себеби – коррупция оьл-шемининъ оьсип барувы. Сонынъ элимиз-деги оьлшеми акында тек янъыларда оьткен Олимпиада ойынлары алдында Халклар ара олимпиада комитетининъ россия спор-тсменлерин Олимпиадага йибермей туру-вы ман байланыслы аьллер шайытлайды. Спорт дуныясындагы допинг темасы бизим аталык спортта терен ясырынган эм йыллар бойында тамырласкан осал аьллерди ашып коьрсетти. Дурысында да, ызгы йылларда бу тармакта уьйкен акшалардынъ (сонынъ санында ясыртын акшалардынъ да) айла-нувы эм солардынъ кесеги спорт чиновни-клердинъ, спортка ювык куьш структурала-рынынъ эм бизнестинъ киселеринде калу-вы айырым ой тувдырады. Сонынъ акында Россия Олимпиада комитетининъ предсе-датели Александр Жуков оьзининъ шыгып соьйлевинде ашык кепте айткан. Оьзи-нинъ соьзинде ол эндигиден армаган Рос-сияда допингке шыдамлык болмаягы акын-да айтып сендирген. Дурысында да, онынъ бу соьзи ерине еткерилер демеге де бола-ды, неге десе бу яктан коьтерилген кышкы-рыкты сав дуныя эситти. Спорт тармагында яхшы кепте тазаланув аьрекети озгарылая-гына сенмеге туьседи.

Ама А.Жуков айтатаган «рак сисикле-ри» тек бир россия спорт тармагын зая-лаган десек дурыс болмас. Солар буь-гуьнлерде яшавымыздынъ бек коьп тар-макларында орынласканлар, сонынъ эсабында оьзлери коррупция ман куь-рес юритпеге тийисли ведомстволар эм органларда да. Бизде «Халктынъ коьзи без тувыл» деген тувра соьз бар. Аьли-ги заманларда уьйкен калалардагы эм олардынъ шетлериндеги эртегиге уса-ган шарлак-шарлак меканлар, офшорда-гы счетлар, чиновниклердинъ балалары-на дейим айдайтаган баалы автомаши-налар, яхталар, самолетлар эм сондай баска, бизим янъы аристократия коьр-сететаган «ярасык яшавдынъ» атрибут-ларын тек эриншек аьдем эслемейтаган болар. Соларды кыска заман ишинде таза намысы ман тапкан акшаларга (сонынъ ишине таза намыс пан юритилген биз-нести де косайык) сатып алу, элбет-те, кыйын. Аьруьв текарар этип караган аьдемге сондай шириген байлыкты рос-сия аристократиясы тек оькиметтинъ акшалары, коррупция аркасы ман казан-

ган карыжлар ман йыйнамаса, оьзгелей йыйнап болмайтаганы аян белгили. Буь-гуьнлерде коррупция, регионаллык бюд-жетлерди кесуьв, рэкет, патшалык заказла-ры ман юритилетаган криминаллык ойын-лары элимиздинъ экономикасы уьшин яшав нормасы болып токтаган. Ызгы заманларда коррупцияга баткан губернаторлар, мэрлер, министрлер, йогары чиновниклер, судья-лар, прокурорлар акында билдируьвлер коьбее береди. Коррупция «котыры» куьш структуралардынъ оьзлерине де ябыскан.

Мени бирер бизим ердеслеримиздинъ: «Аьй койыныз сол коррупцияды, аькимлер урласа да, оькиметтен урлайдылар, меннен, сеннен тувыл ша!» деген аьлемет соьзлери уьйкен тамашага калдырады. Оькимет – ол ал деп сен, мен, бизим авылдаслар, халкымыз, баска миллетлер, районымыз, респу-бликамыз, савлайы бизим элимиз. Онынъ авыл-калалары, заводлары, фабрикалары, темир йоллары бизим ясуьйкен несиллер-динъ уьйкен кыйыны ман курылган. Оьки-мет бюджетининъ карыжлары бизим граж-данлардынъ тоьлейтаган налогларыннан туьзиледи. Ал эндиги ол заманда кайдай ыхтыяры бар йогарда белгиленген кайбир губернаторлардынъ, мэрлердинъ, минис-трлердинъ оькимет бюджетине колын сук-пага? Болса да сугадылар, коьресиз. Ол затка биз оьзимиз куьнали. Куьнали, неге десе оьзимизден оьзимиз урлаймыз. Оьки-метимизди биз аван хасиетимиз бен оьзи-миздики деп санамаймыз. Сонынъ ушын да онынъ каймагын Сердюковлар, Гайзерлер, Хорошавинлер, Реймерлер эм сондай коьп баскалар сермейдилер.

Бу баьлединъ авырлыгын власть кешик-се де, эситти усайды деп эске келеди.

Быйыл РФ Генпрокуратурасы патша-лык сатып алув тармагындагы откатлар эм коррупция ман куьрес юритуьвдинъ каты планын беркиткен. Эндигиден арма-ган уьйкен патшалык заказларды ерле-стиргенде, заказлар туьсетаган тек уьйкен кисилердинъ тувыл, ама кишкейлердики-нинъ де атлары ашылып коьрсетилинме-ге керек. Сатып алувлар правилолары тек куватлы патшалык корпорациялары уьшин де тувыл, солай ок РФ коршаланув, МВД, ФСБ, баска министерстволар, ведомстволар уьшин де каты болаяк. РФ Генпрокурату-расы бу истинъ биринши сырагылары аьли быйылдынъ ызына – келеяткан 2017-нши йылдынъ басына билдирилгенин буйырган. Ол зат, дурысын айтканда, тек РФ Генпро-куратурасынынъ тувыл, а РФ Президенти В.Путиннинъ буйырыгы экенине шек кал-майды.

М. ЮНУСОВ.

Ясуьйкенлердинъ коьнъилин
табадылар

КЦСОН орталыгында эсли аьдемлер эм сакатлардынъ куьндизги тыншаюв боьлиги-не келетаган ясуьйкенлер мен «Шек инфек-циясы, онынъ белгилери» деген темага мед-сестра Марина Арунова анълатув хабарла-сув юриткен. Шарада социаллык буйым-лар ман канагатланатаган эсли аьдемлер

катнаскан – Н.Османова, З.Байманбетова, Ф.Акимова, Б.Бариева, Р.Ваисова. Хабар-ласув барысында медсестра тема бойынша соравларга яваплар берди.

Келгенлер кызыклы хабарласув уьшин боьлик медсестрасына разылыгын билдирдилер.

БИЗИМ ХАБАРШЫ

22 СЕНТЯБРЬ 2016 ЙЫЛ

«ШОЬЛ ТАВЫСЫ»

7 БЕТ