ХӀушазивад бегӀлара гӀяхӀсигъуна – Къуръан руркъуси ва иличи цархӀилти бурсибируси адам. (ХӀядис)

6

АС-САЛАМ

www.assalam.ru

№ 4, апрель 2012

жумадуль-авваль 1433 г.

ДИН ВА НУША

Ибан тӀуйчила Исламлизиб се бурули

(бехӀбихьуд – арбякьунси номерлизиб).

Ибан тӀул чебиахъули сурат кай-сахъути ва дехӀибала дирухӀели ил вяшбикӀахъути адамтани ЧевяхӀси Аллагьлара ﷻ чула ибан тӀуллара цадеш чебаахъес диганти саби. Идбагли ﷻ дехӀибала дирухӀели ишкьяйда бирусири или бурути «чинад-сарил» даибти, цаличил ца дурусхӀедиркути чумал хӀядис лерти сари.

Ансар Рамазанов

Илди биалли ташмишдеш алкӀахъути ва Аллагь ﷻ ца виъ-нилиличи къаршидеш далахъути сари. Фитна бетхӀеахъес багъандан илди хӀядисуни гьанхӀедуршис. Ил-кьяйдали, леб ташмишикӀеси хӀядис, сунезибра дехӀибала дирухӀели ахъбу-цибси ибан тӀул шайтӀайс шанда гъуц-гъуна саби ибси. ХӀуша пикридухъе-ная, сен-сен урухбарес бирара тӀулли шайтӀан, эгер дехӀибала дирухӀели ил адамла ва илала рухӀла урга кабизур-ли, лебилра чеббалкӀахъес къайгъили-зи кабизурли биалли: «Гьарли-марли, шайтӀан адамлизи бухӀнабиркур, или-зиб хӀиван тӀинтӀбирар, ва мар-марли ну урухӀубра илини хӀушала рухӀлизиб се-биалра лайикъли ахӀенси уббалта или!» (Аль-Бухари, Муслим).

Илди, цалис цали къаршидеш дирути хӀядисуни дурухӀели, адамтани дехӀиба бекӀлибиубси мягӀна - дехӀибала дирухӀели имцӀати шикь хӀедарни ва мукӀурли виъни – хъумуртули саби. Аллагъла ﷻ лагъличиб чебси саби мукӀурли дугӀя ва гӀяхӀти баркьудлуми дурадуркӀес, сай мурталра Аллагъла ﷻ мякълав виъниличила хъумхӀертурли. Гьанна сагадан шурулхъулра цаца-бехӀти бусурмантала къалпти баркьуд-лумачи, ибан тӀуйчил чули Аллагь ﷻ ца виънилис бикьридеш дирулра или кабизурти.

Нушани имцӀали хъумуртулра нушала чархлизиб дин – иман – сунезиб лебси диъла бутӀа лебниличила. Расулуллагь-ли буриб: «Марлира, нушала къаркьай-зиб диъла биштӀаси бутӀа леб, суненира, саби гӀяхӀси биалли, адамра гӀяхӀси ветарахъуси, пайдаагарси биалли, лебил-ра кьаркьала заябируси, ва ашкарли ил

Адамлис хъумартес асухӀебирар сунела уркӀила лерилра къасани Аллагълис гӀячихъти диъниличила. Илини лерил секӀайчила балуси Сай, лерил секӀал ди-кьути ва чедиути сари. УркӀи-гъардеш хӀедиалли, адам абдал пикрумази ихъ-ур, Аллагъла ﷻ гӀяхӀдешуни ва даимти гӀямрула шабагъатуни адамтала гапъа-лалис ва илдази сай чейахъути уюнтас дарсдарахъаес хьуликӀар. Амма ахирра ахир, шабагъатуназивадра адамтала дигилизивадра ил мяхӀрумирар. СенахӀенну Аллагъли ﷻ илала кӀибяхӀяндеш ашкардиру ва ил халкь-ла гъалав цӀахиру. Пергъиси хӀядисли ахиратлизиб кӀибяхӀянтала къиянти аги-къяйдаличила бурули саби. Идбагли ﷻ буриб: «ЧевяхӀси Аллагъли ﷻ иб: «Ну

– юлдашуназиб хӀяжатдеш агартази-вад сайра. Ну багьандан сегъуна-биалра гӀяхӀдеш барили, ил чис-биалра багъиш-лабаралли, Нуни ил Наб сунени варгибси юлдашличил валтас» (Муслим, Зугьд, 46).

Ишар гъай, илини Аллагьлизирад ﷻ ахӀи, сунени бируси гӀяхӀдеш чебаахъ-ибсилизирад савгъатуни дирниличи-ла сари. Адамтазибад се-биалра сар-хес, имцӀати анцӀбукьуназиб, дебали къиянни бирар.

Сархалра, Аллагълизибад ﷻ сархибси-лацад къимат бирару илала?

секӀал дай-уркӀи саби. Иличил барх-басахъи, нушала Расулла ﷺ махварни-личи пикри бяхӀчиаахъес гӀягӀнили саби: «Вирхусила кьасани гьалар сари, илала баркьудлумачир,,,» (Гьайсами, 61, СуютӀи). Нушаб Аллагъличи ﷻ ишгъуна балгаличил дугьадилзес гӀягӀнили саби: «Вад ила Аллагь! Нушала хӀулани ХӀела уркӀецӀиличил кьабулдара. Амин!» Идбагли ﷻ иб: «Аллагь багьандан чили садакъа бед-лугули виалра, Аллагь багьандан чили къадагъабирули виалра, Аллагь багьан-дан чили дигай дихьили виалра, Аллагь багьандан чи гьимили вицӀили виалра, Аллагь багьандан чили хьунул кариал-ра, илини динна мурхьдешуни сархили сай» (Тирмизи).

Ил анцӀбукьли нушази бурули саби гӀяхӀдеш барес уркӀи-уркӀилабад кьасбарнила сегъуна кьадри лебал.

ХьуликӀни уркӀи ва пикриикӀни ибти мягӀнабачил бархбасни багъандан, иличила ахъли гъайикӀни яра ибан тӀуйчил чебиахъни чараагарси шартӀ ахӀен. Амма, эгер вегӀла хьул ахъли бу-рили, ил уркӀи-уркӀилабад хӀебиалли, ил кьабулбируси ахӀен.

ЧевяхӀси Аллагъли ﷻ нушала уркӀиларти бегӀлара мурхьти хьу-ланачила бални багъандан, таша-гъуд бучӀухӀели ибан тӀул ахъбуцес гӀягӀнидеш агара, хаслира кьакьали-зиб лебтазилра чебаэсли. ЧевяхӀсили ﷻ илала хӀекьлизиб буриб: «Мар-лира, илини ахъли дурути дугь-бачилара балули сай, хӀедурили дигӀяндарибтачилара» (21:110), БусягӀят имцӀати бирхантани цархӀилти бу-сурманти чебаибхӀели яра суратуни кайсахъухӀели, чула ибан тӀул ахъбур-цули саби. ХӀердизирая Интернетличи, илдигъунти, секӀал хӀебалути, дебали бахъал саби! ИлкӀун адамтази сай че-ахъес дигни саби. ХӀела гӀяхӀти кьасани уркӀиличир дихӀен.

Аллагълизи дугъаилзес гӀягӀнили саби мукӀурли ва дигӀянали, лебтанил-ра аргъесли тӀамаливиркьули ахӀи. Аллагъли ﷻ иб: «Бура: «Дегъличир ва урхьначир хӀуша цӀябдешуназирад чили уцахъура, «Эгер Илини нуша дерцахъахӀелли, сеннира Илис дезадикӀехӀе!», – или хӀуша Иличи мукӀурли ва дигӀянали дугъадизадалли» (6:63).

АЛЛАГЪЛА وَتَعَالَىٰ ХӀИКМАТУНИ

1 « ГӀяли гъатӀира тамашавиуб, ил шалила гӀела шайчи хӀеризурхӀели, илаб "МухӀяммад" ибси белкӀра чебаибхӀели. Сунела хӀулба чебаибсиличи хӀилхӀи вирхаурси ГӀялини варъала ил шали Чиркейли-зив хӀерируси тӀарикъатла шейх СягӀид-афандичи бухиб. Ил анцӀбукьличила итхӀели Дагъистайзир дурадул-хъути газетабази белкӀунсири ва илди белкӀаначилси варъала шалила суратуни кадяхъибтири. Ил секӀайчира азирти адамти тамашабиубтири.

Тамашала мукъара

Дагъиста дубуртазибси ЦӀунтӀила районна Шапихла шилизиб хӀербирути МухӀяммадовхъалас жакъали тамашала мукъара баркьиб. Мукъара цӀудара сабри, амма илала шайзиб цӀубли "Аллагь" или белкӀири. Мукьарла бегӀтани илала тамашала вяшатӀайчира пи-кри бяхӀчиаиб: ил цархӀилти мукърачил бархбиркули ахӀенри ва мурталра адамтала мякълаб биэс гъазализи-бри. Мукъара умуси мерличиб ахӀенси я буули ахӀенри. Мукъарла шайзиб "Аллагь" ибси белкӀ бегӀ гъалаб хӀясиббарибсири хъа вегӀла узила уршили, сайра шилизибси мадрасализив учӀуси. Мукъарла канилизибра цӀубли декӀарбулхъуси са-

габиубси бацличи мешуси, сурат лебри, бекӀличиб биалли цӀуба пискьапӀала сурат сабри.

Ил тамашала мукъарличилара хабар къалабали тӀинтӀбиуб ва ил чебаэс алавчарти шимазибад бахъал адамти музабухъун. Дагъиста дурабад булан музабухъунти лебри, масала, Самара, Тольятти ва цархӀилти шагьуртазибад. Ил мукъара адамтази чебаахъес Дагъиста гӀяхӀцад

шимази букибсири ва ил чебаибхӀели адамти лебгӀеб тамашабирутири.

Мукъара бицалли, халаси багьа бе-дес хӀядурти булан бахъал лебри, амма МухӀяммадовхъали ил бицес кьабулхӀебикиб. Ил дурхӀначил хӀязтабиркулри. Гъайла къантӀа, МухӀяммадовхъали тамашала мукъарличи чула хъалибаргъла членничиван хӀербикӀулри. Ил му-ридешуна булан балхъули.

Баягъи ил дуслизиб балуй шайзиб "Аллагь" ва ал-гъай шайзиб "МухӀяммад" ибти белкӀани лерси му-къара баркьиб Тляратала районна Гведишла шили-зиб хӀербируси ГӀябдулгъапур ГӀябдулгӀязизовхъала хъалибаргъисра.

Марлирагу, тамашала замунти дакӀили сари, Къудратла ВегӀли адамтази сунела хӀикматуни чедиахъули сай. Адамтасра Аллагъ ﷻ имцӀали гьаниркахъес чебиркур. Нуша севан хӀердирутирал пикри-дулхъахъес ахӀенара илдигъунти анцӀбукьуни кадиркахъути? Аллагъ ﷻ икъалавиб нушаб бархьси гъуйчирад черхӀедалкӀи дашахъес!

(Хьарахъуд бирар)

ДУРХЪАТИ ХӀЯДИСУНИ СУНЕЗИР ЛЕРНИ БАГЪАНДАН, ШАРИГӀЯТЛИ ГАЗЕТА НЯСТИ МЕРАНАЧИ ГӀАМБИРЕС КЪАДАГЪАБИРУЛИ САБИ